Pronoun in Hindi Meaning, Definition, Kinds of Pronouns and Examples

Pronoun

Noun (เคธंเคœ्เคžा) เค•े เคธ्เคฅाเคจ เคชเคฐ เคช्เคฐเคฏुเค•्เคค เคนोเคจे เคตाเคฒे เคถเคฌ्เคฆ เค•ो Pronoun (เคธเคฐ्เคตเคจाเคฎ) เค•เคนเคคे เคนैं। เค…เคฐ्เคฅाเคค เคœिเคจ เคถเคฌ्เคฆों เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคจाเคฎ noun เค•े เคธ्เคฅाเคจ เคชเคฐ เคนोเคคा เคนै, เค‰เคจ्เคนें pronoun เค•เคนा เคœाเคคा เคนै।
Pronoun in hindi
Definition of pronoun
A pronoun is a word which is used in place of a noun.
  • Navaneet did not play as he was ill.
  • Rakhi failed because she did not read.
  • This is the girl who stood first in the class.
  • That is your house.
  • I have lost the book which you gave me.
  • He loves Rita.
  • He wants to Marry her.
เค‰เคชเคฐोเค•्เคค เคตाเค•्เคฏों เคฎें Bold Part เคฎें เคฆिเคฏे เค—เคฏे เคถเคฌ्เคฆ Pronouns เคนैं।

Pronoun in Hindi Meaning And Definition

เคเคธा เคถเคฌ्เคฆ เคœिเคจเค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— Noun เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เค—เคฏा เคนो, Pronoun เค•เคนเคฒाเคคा เคนै।
Ex:-
  • Ram is a boy.
  • He is a good boy.
เคฏเคนाँ 'He' เคเค• Pronoun เคนै เค•्เคฏोंเค•ि เค‡เคธเค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— Noun 'Ram' เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เค—เคฏा เคนै।

Kinds/Types of Pronoun in Hindi

Pronouns เค•े เคจिเคฎ्เคจเคฒिเค–िเคค เคช्เคฐเค•ाเคฐ เคนैं-
  1. Personal Pronouns (เคต्เคฏเค•्เคคिเคตाเคšเค• เคธเคฐ्เคตเคจाเคฎ)
  2. Reflexive Pronouns or Self-pronouns (เคจिเคœเคตाเคšเค• เคธเคฐ्เคตเคจाเคฎ)
  3. Demonstrative Pronouns (เคธंเค•ेเคคเคตाเคšเค• เคธเคฐ्เคตเคจाเคฎ)
  4. Relative Pronouns (เคธเคฎ्เคฌเคจ्เคงเคตाเคšเค• เคธเคฐ्เคตเคจाเคฎ) 
  5. Distributive Pronouns (เคตिเคญाเค—เคธूเคšเค• เคธเคฐ्เคตเคจाเคฎ)
  6. Indefinite Pronouns (เค…เคจिเคถ्เคšเคฏเคตाเคšเค• เคธเคฐ्เคตเคจाเคฎ)
  7. Interrogative Pronouns (เคช्เคฐเคถ्เคจเคตाเคšเค• เคธเคฐ्เคตเคจाเคฎ)
  8. Emphatic Pronouns (เคฆ्เคฐंเฅœเคคाเคตाเคšเค• เคธเคฐ्เคตเคจाเคฎ)
  9. Reciprocal Pronouns (เคชเคฐเคธ्เคชเคฐเคตाเคšเค• เคธเคฐ्เคตเคจाเคฎ)

Uses of Pronouns/Pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค—


1. Personal Pronouns
เคœिเคธ Pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคตाเค•्เคฏ เคฎें Subject เค•े เคฐूเคช เคฎें, Object เค•े เคฐूเคช เคฎें เคฏा เคฆूเคธเคฐी เคตเคธ्เคคुเค“ं เคธे เคจिเค•เคŸเคคा เคฏा เคธเคฎ्เคฌเคจ्เคง เคฌเคคाเคจे เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै, เค‰เคธे เคนเคฎ personal pronoun เค•เคนเคคे เคนैं। เคœैเคธे- I, We, You, He, She, It, They, My, Me, Your etc.
Personal Pronouns เค•े เคจिเคฎ्เคจเคฒिเค–िเคค Forms เคนोเคคे เคนैं।
เคฆेเค–िเค-
Personal Pronouns
1. เคฏเคฆि เค•ोเคˆ Pronoun/Pronouns เค•िเคธी verb เค•े Subject เค•े เคฐूเคช เคฎें เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคฏे เค—เคฏे เคนों, เคคो เค‰เคธे เค‰เคจ्เคนें Nominative Case เคฎें เคฐเค–ा เคœाเคคा เคนै।
เคฆेเค–िเค-
  • Her went to Delhi by train.(✖)
  • She went to Delhi by train. (✔)
  • You, he and me have decided to go there.(✖)
  • You, he and I have decided to go there. (✔)
  • Sarika and me are likely to go there.(✖)
  • Sarika and I are likely to go there. (✔)

2. เคฏเคฆि เค•ोเคˆ Pronoun/Pronouns เค•िเคธी verb เค•े Object เค•े เคฐूเคช เคฎें เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคฏे เค—เคฏे เคนों, เคคो เค‰เคธे เค‰เคจ्เคนें Objective case เคฎें เคฐเค–ा เคœाเคคा เคนै।
เคฆेเค–िเค-
  • The teacher taught they last night. (✖)
  • The teacher taught them last night. (✔)
  • She loves he. (✖)
  • She loves him. (✔)
  • He abused their/they. (✖)
  • He abused them. (✔)
  • The fisherman saved he and I. (✖)
  • The fisherman saved him and me. (✔)

3. Let เค…เคฅเคตा เค•िเคธी Preposition เค•े เคฌाเคฆ Pronouns เค•ो Objective Case เคฎें เคฐเค–ा เคœाเคคा เคนै।
เคฆेเค–िเค-
  • Let he do this work. (✖)
  • Let him do this work. (✔)
  • Let you and I solve the question. (✖)
  • Let you and me solve the question. (✔)

4. Possessive Pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคธी verb Subject/Object เค•े เคฐूเคช เคฎें เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै।
เคฆेเค–िเค-
  • Ours is a great country. (✔)
  • Our is a great country. (✖)
  • Hers is a beautiful garden. (✔)
  • Her is a beautiful garden. (✖)
  • These books are not mine. (✔)
  • These books are not my. (✖)
  • They met your friends and mine in the theatre. (✔)
  • They met your friends and my in the theatre. (✖)
Note : Possessive Pronoun เค•े เคฌाเคฆ เค•िเคธी Noun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคญी เคจเคนीं เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै, เคœเคฌเค•ि Possessive Adjective เค•े เคฌाเคฆ เคนเคฎेเคถा เค•िเคธी เคจ เค•िเคธी Noun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคนोเคคा เคนै।
เค…เคฐ्เคฅाเคค्-
Possessive Pronoun = Possessive Adjective + Noun.
เคฆेเค–िเค-
  • Yours house is beautiful. (✖)
  • Your house is beautiful. (✔)
  • Your is a beautiful house. (✖)
  • Yours is a beautiful house. (✔)
(เคฏเคนाँ , Yours your house)

5. เคœเคฌ เคฆो Nominative Case Pronoun เค•े เคฌीเคš เคคुเคฒเคจा (Comparison) เคนो เคคो than เค•े เคฌाเคฆ Nominative case Pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคนोเคคा เคนै। 
เคฆेเค–िเค-
  • You are taller than me. (✖)
  • You are taller than I. (✔)
เคชเคฐเคจ्เคคु,
เคฏเคฆि Comparison เคฆो objects เค•े เคฌीเคš เคนो, เคคो than เค•े เคฌाเคฆ objective case pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै।
เคฆेเค–िเค
  • She respects you more than me. (✔)

USES OF 'IT'

1. Natural Incident (เคช्เคฐाเค•ृเคคिเค• เค˜เคŸเคจा) เคœैเคธे- season, weather, earthquake เค†เคฆि เค…เคฅเคตा เคธเคฎเคฏ (Time) เคฆिเคจ (day), เคตเคฐ्เคท (year) เค•ो เคฌเคคเคฒाเคจे เค•े เคฒिเค 'It' เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै। เค‡เคธे Neutral/Introductory 'It' เค•เคนा เคœाเคคा เคนै।
เคฆेเค–िเค-
  • It is winter. (✔)
  • It is five o'clock. (✔)
  • It is Monday. (✔)
  • It is raining. (✔)

2. เค•िเคธी เคจिเคฐ्เคœीเคต (lifeless) เคตเคธ्เคคु เค•े เคฒिเค It เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै।
เคฆेเค–िเค-
  • It is a pen. (✔)
  • It is a chair. (✔)

3. เค›ोเคŸे-เค›ोเคŸे เคœाเคจเคตเคฐ เค…เคฅเคตा เค•ीเคก़े-เคฎเค•ोเคก़े เค•े เคฒिเค It เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै।
เคฆेเค–िเค-
  • It is a dog. (✔)
  • "It is an ant. (✔)

4. เค•िเคธी Noun เคฏा Pronoun เคชเคฐ เคœोเคฐ (Emphasis) เคฆेเคจे เค•े เคฒिเค 'It' เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै।
เคฆेเค–िเค- 
  • It is Sainky who helped him last night. (✔)
  • It is I who have taught you. (✔)
  • It is the director that we want to see. (✔)

5. เค›ोเคŸे เคฌเคš्เคšे (Small children/babies), เคœिเคธเค•े เคฒिंเค— (sex) เค•ी เคœाเคจเค•ाเคฐी เคจเคนीं เคนो, เค•े เคฒिเค เคญी It เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै।
เคฆेเค–िเค-
  • The child was playing with its toys. (✔)
  • The baby is crying because it is hungry. (✔)
  • (Here, child/baby are not known whether boy or girl)

Order of Pronouns

เคœเคฌ เค•िเคธी เคตाเค•्เคฏ เคฎें เคฆो เคฏा เคฆो เคธे เค…เคงिเค• Pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคฏा เค—เคฏा เคนो เคคो เค‰เคธเค•ा Order เคจिเคฎ्เคจ เคฆो เคช्เคฐเค•ाเคฐ เคธे เคนोเคคा เคนै-
  • (i) 2 3 1 (Second Person, Third Person, First Person)- เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคตाเค•्เคฏ เคฎें।
  • (ii) 1 2 3 (First Person, Second Person, Third Person)- เคœเคฌ เคตाเค•्เคฏ เคธे เคฆोเคท, เคญूเคฒ, เคชाเคช เค†เคฆि เคธ्เคตीเค•ाเคฐเคจे เค•ा เค…เคฐ्เคฅ เคช्เคฐเค•เคŸ เคนोเคคा เคนो।
เคฆेเค–िเค-
  • You, I and he have to help her. (✖)  
  • You, he and I have to help her. (✔)
เคชเคฐเคจ्เคคु,
  • I he and you have committed a sin. (✖)
  • I,you and he have committed a sin. (✔)
เคชुเคจः,
  • I and he are late. (✖)
  • He and I are late. (✔)
เคชเคฐเคจ्เคคु,
  • You and I have committed a crime. (✖)
  • I and You have committed a crime. (✔)

2. Reflexive Pronouns
เคœเคฌ First Person เค”เคฐ Second Person เค•े Possessive Case เคคเคฅा Third Person เค•े Objective Case เค•े Singular เคฎें Self เค”เคฐ Plural เคฎें selves เคฒเค—ाเค•เคฐ เคเค• เคจเคฏा Pronoun เคฌเคจाเคฏा เคœाเคคा เคนै, เคคเคฌ เคนเคฎ เค‰เคธเค•ो 'Reflexive Pronoun' เค•เคนเคคे เคนैं।
เคœैเคธे-
  • Myself, ourselves, yourself, yourselves, himself, herself, itself, themselves.
Absent, present, avail, enjoy, introduce, busy, content, pride, hurt, cheat, prostrate, absent, satisfy, lay เค‡เคค्เคฏाเคฆि verbs เคฌाเคฆ Reflexive Pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै।
เคฆेเค–िเค-
  • The teacher absented from the class yesterday. (✖)
  • The teacher absented himself from the class yesterday. (✔)
  • They enjoyed in the party. (✖)
  • They enjoyed themselves in the party. (✔)
  • She prides on her beauty. (✖)
  • She prides herself on her beauty. (✔)
  • She introduced to the minister. (✖)
  • She introduced herself to the minister. (✔)
เคชเคฐเคจ्เคคु,
  • He introduced me to the DM. (✔)

3. Demonstrative Pronoun
เคœिเคธ Pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคตाเค•्เคฏ เคฎें เคจिเค•เคŸ เคฏा เคฆूเคฐ เค•े noun เค•ा เคฌोเคง เค•เคฐाเคจे เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै, เค‰เคธ Pronoun เค•ो เคนเคฎ 'Demonstrative pronoun' เค•เคนเคคे เคนैं।
เคœैเคธे- this, that, these, those, such.
This เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคจिเค•เคŸ เค•ी เคตเคธ्เคคु เคฏा เคต्เคฏเค•्เคคि เค•ा เคฌोเคง เค•เคฐाเคจे เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै। เคฏเคน Singular เคนै เค”เคฐ เค‡เคธเค•ा plural these เคนोเคคा เคนै।
เคฆेเค–िเค-
  • This is a pen. (✔)
  • These are a pen. (✖)
  • These are pens. (✔)
  • This is pens. (✖)

That เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคฆूเคฐ เค•ी เคตเคธ्เคคु เคฏा เคต्เคฏเค•्เคคि เค•ा เคฌोเคง เค•เคฐाเคจे เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै। เคฏเคน Singular เคนै เค”เคฐ เค‡เคธเค•ा plural those เคนोเคคा เคนै।
  • That is a pen. (✔)
  • Those are a pen. (✖)
  • Those are pens. (✔)
  • That is pens. (✖)

4. Relative Pronoun
เคœिเคธ Pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคตाเค•्เคฏ เค•े เคฆो เคญाเค—ों เค•ो เคœोเคก़เคจे เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै, เค‰เคธे เคนเคฎ 'Relative pronoun' เค•เคนเคคे เคนैं। เคšूँเค•ि เค‡เคธ pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคตाเค•्เคฏ เค•े เคฆो เคญाเค—ों เค•ो เคœोเคก़เคจे เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै, เค‡เคธเคฒिเค เคฏเคน เคตाเค•्เคฏ เคฎें pronoun เค•े เคธाเคฅ-เคธाเคฅ Conjunction เค•ा เคญी เค•ाเคฎ เค•เคฐเคคा เคนै। เคฏे เคนैं-
  • Who, whose. which, that เค”เคฐ what.
เคฏเคฆि เคตाเค•्เคฏ เคฎें เคต्เคฏเค•्เคคिเคฏों เค•े เคฒिเค Subject เค•े เคฐूเคช เคฎें Relative Pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคจा เคนो, เคคเคฌ เคนเคฎ 'who' เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคคे เคนैं। เค…เคฐ्เคฅाเคค् who เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค‰เคธ noun เคฏा pronoun เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै, เคœो เคตाเค•्เคฏ เค•ा Subject เคนोเคคा เคนै, เคšूँเค•ि who เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— Relative pronoun เค•े เคฐूเคช เคฎें Subject เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै। เค‡เคธเคฒिเค who เค•े เคฌाเคฆ เคตाเคฒे เคตाเค•्เคฏ เคฎें who เค•े เคฒिเค verb เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค…เคตเคถ्เคฏ เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै। who เค•े เคฌाเคฆ เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคฏा เคœाเคจे เคตाเคฒा verb, who เค•े เคชเคนเคฒे เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคฏे เค—เค noun เคฏा pronoun เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ เคนोเคคा เคนै। เค…เคฐ्เคฅाเคค् เคฏเคฆि who เค•े เคชเคนเคฒे เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคฏा เคœाเคจे เคตाเคฒा Noun เคฏा Pronoun, Singular เคนै, เคคเคฌ เคนเคฎ Who เค•े เคฌाเคฆ singular verb เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคคे เคนैं, เค”เคฐ เคฏเคฆि Noun เคฏा Pronoun Plural เคนै, เคคเคฌ เคนเคฎ who เค•े เคฌाเคฆ Plural Verb เคฐเค–เคคे เคนैं।
เคฆेเค–िเค-
  • I do not like the boy who has done it. (✔)
  • I do not like those boys who have done it. (✔)
เคฏเคฆि เคตाเค•्เคฏ เคฎें เคต्เคฏเค•्เคคिเคฏों เค•े เคฒिเค เค•เคฐ्เคฎ (object) เค•े เคฐूเคช เคฎें Relative Pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคจा เคนो, เคคเคฌ เคนเคฎ whom เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคคे เคนैं। เค…เคฐ्เคฅाเคค् whom เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค‰เคธ noun เคฏा pronoun เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै, เคœो เคตाเค•्เคฏ เค•ा Object เคนोเคคा เคนै।
เคฆेเค–िเค-
  • This is the boy whom I saw in the market.
  • The student whom I met today was Sanjay's son. (✔)
  • The student who came here was Sanjay's son. (✔)

เคฏเคฆि เคตाเค•्เคฏ เคฎें เคจिเคฐ्เคœीเคต เคตเคธ्เคคुเค“ं เค•े เคฒिเค Relative Pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคจा เคนो, เคคเคฌ เคนเคฎ which เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคคे เคนैं।
เคฆेเค–िเค -
  • This is the pen which I bought yesterday.
that เค”เคฐ what เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคธเคœीเคต เค”เคฐ เคจिเคฐ्เคœीเคต เคฆोเคจों เค•े เคฒिเค เคนी เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै, เคชเคฐเคจ्เคคु เค‡เคจเค•े เคช्เคฐเคฏोเค— เคฎें เค…เคจ्เคคเคฐ เคนै। that เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคนเคฎ เคฎुเค–्เคฏ เคฐूเคช เคธे เคœाเคจเคตเคฐों เค•े เคฒिเค เค•เคฐเคคे เคนैं, เคœเคฌเค•ि What เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคญाเคตเคตाเคšเค• เคธंเคœ्เคžा เค•े เคฒिเค।
เคฆेเค–िเค-
This is the cow that I bought. (✔)
I do not understand what you say. (✔)

เคฏाเคฆ เคฐเค–ें :-

Note (1) เคฏเคฆि เคตाเค•्เคฏ เคฎें Superlative Degree Adjective เค•े เคฌाเคฆ เค•िเคธी Noun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคฏा เค—เคฏा เคนो, เคคเคฌ เค‰เคธ Noun เค•े เคฌाเคฆ เคนเคฎ Relative Pronoun เค•े เคฐूเคช เคฎें เคนเคฎेเคถा เคนो that เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคคे เคนैं।
เคฆेเค–िเค-
  • He is one of the best boys that I have ever seen.

Note (2) The Same + Noun เค•े เคฌाเคฆ Relative Pronoun เค•े เคฐूเคช เคฎें that เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै।
เคฆेเค–िเค-
  • This is the same boy that met me on the road. (✔)
  • This is the same boy who me met on the road. (✖)
  • This is the same dog that was running on the road. (✔)
  • This is the same dog which was running on the road. (✖)

Note (3) Only/any/few/little/everything/nothing เค•े เคฌाเคฆ Relative Pronoun เค•े เคฐूเคช เคฎें that เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै।
เคฆेเค–िเค-
  • There was nothing which could tempt Saurav. (✖)
  • "There was nothing that could tempt Saurav. (✔)
  • Navneet has lost the few pens which he bought yesterday. (✖)
  • Navneet has lost the few pens that he bought yesterday. (✔)
  • This is the only book which car give us proper guidance. (✖)
  • This is the only book that can give us proper guidance. (✔)

5. Distributive Pronoun
เคœिเคธ Pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคฆो เคฏा เคฆो เคธे เค…เคงिเค• เคต्เคฏเค•्เคคिเคฏों เคฏा เคตเคธ्เคคुเค“ं เคฎें เคธे เคเค• เคฏा เคเค• เคญी เคจเคนीं เค•ा เคฌोเคง เค•เคฐाเคจे เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै, เค‰เคธ pronoun เค•ो เคนเคฎ 'Distributive Pronoun' เค•เคนเคคे เคนैं।
เคœैเคธे-
  • Each, either, anyone, either, none.
เคฆो เคฏा เคฆो เคธे เค…เคงिเค• เคตเคธ्เคคुเค“ं เคฏा เคต्เคฏเค•्เคคिเคฏों เคฎें เคธे เคช्เคฐเคค्เคฏेเค• เค•ा เคฌोเคง เค•เคฐाเคจे เค•े เคฒिเค เคนเคฎ each เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคคे เคนैं।
เคฆेเค–िเค-
  • Each of the two boys has done this work. (✔)
  • Each of the five boys has done this work. (✔)
เคฆो เคต्เคฏเค•्เคคिเคฏों เคฏा เคตเคธ्เคคुเค“ं เคฎें เคธे เคเค• เค•ा เคฌोเคง เค•เคฐाเคจे เค•े เคฒिเค เคนเคฎ either เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคคे เคนैं।
  • Either of the two boys has come to me. (✔)
เคชเคฐเคจ्เคคु, เคฆो เคธे เค…เคงिเค• เคตเคธ्เคคुเค“ं เคฏा เคต्เคฏเค•्เคคिเคฏों เคฎें เคธे เคเค• เค•ा เคฌोเคง เค•เคฐाเคจे เค•े เคฒिเค เคนเคฎ either เค•े เคฌเคฆเคฒे anyone เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคคे เคนैं।
เคฆेเค–िเค-
  • Anyone of the five boys has done this work. (✔)
  • Either of the five boys has done this work. (✖)
เคฆो เคต्เคฏเค•्เคคिเคฏों เคฏा เคตเคธ्เคคुเค“ं เคฎें เคธे เคเค• เคญी เคจเคนीं เค•ा เคฌांเคง เค•เคฐाเคจे เค•े เคฒिเค เคนเคฎ neither เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคคे เคนैं।
เคฆेเค–िเค-
  • Neither of the two boys has helped me. (✔)
  • None of the two boys has helped me. (✖)
เคชเคฐเคจ्เคคु, เคฆो เคธे เค…เคงिเค• เคตเคธ्เคคुเค“ं เคฏा เคต्เคฏเค•्เคคिเคฏों เคฎें เคธे เคเค• เคญी เคจเคนीं เค•ा เคฌोเคง เค•เคฐाเคจे เค•े เคฒिเค เคนเคฎ neither เค•े เคฌเคฆเคฒे none เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคคे เคนैं। เคฆेเค–िเค-
  • None of the four boys has helped me. (✔)
  • Neither of the four boys has helped me. (✖)

6. Indefinite Pronoun
เคœिเคธ Pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคธी เค…เคจिเคถ्เคšिเคค เคธंเคœ्เคžा เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै, เคœैเคธे- one, someone, somebody, nobody, anybody etc. เค‰เคธ Pronoun เค•ो เคนเคฎ Indefinite Pronoun เค•เคนเคคे เคนैं।
one เคเค• Indefinite Pronoun เคนै เคฏเคฆि เคตाเค•्เคฏ เคฎें เค‡เคธเค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— Subject เค•े เคฐूเคช เคฎें เค•िเคฏा เคœाเค เคคเคฌ เค‡เคธเค•े เคธाเคฅ Possessive Case เคฎें เคนเคฎ เคนเคฎेเคถा เคนी one's เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคคे เคนैं, His/Her เค•ा เคจเคนीं।
เคฆेเค–िเค-
  • One should do one's duty. (✔)
  • One should do his duty. (✖)
  • One should do her duty. (✖)

เค…เคจ्เคฏ เคธเคญी Indefinite Pronouns เค•े เคธाเคฅ Possessive Case เคฎें เคนเคฎ เคนเคฎेเคถा เคนी His เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคคे เคนैं, เคœเคฌ Gender เคธ्เคชเคท्เคŸ เคจเคนीं เคนो।
เคฆेเค–िเค-
  • Someone has done his duty. (✔)
  • Someone has done one's duty. (✖)

7. Interrogative Pronoun
เคœिเคธ Pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคตाเค•्เคฏ เคฎें เคช्เคฐเคถ्เคจ เค•ा เคฌोเคง เค•เคฐाเคจे เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै, เค‰เคธ pronoun เค•ो เคนเคฎ 'Interrogative pronoun' เค•เคนเคคे เคนैं।
เคฆेเค–िเค-
  • Who are you? (✔)
  • What are you doing? (✔)
  • Who comes here daily?
  • Which of these gentlemen is Suman?
  • What is the matter?

8. Emphatic Pronoun
เคœเคฌ Reflexive pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคœोเคฐ (Emphasis) เคฆेเคจे เค•े เคฒिเค เคนोเคคा เคนै, เคคो เค‰เคธे 'Emphatic Pronoun' เค•เคนा เคœाเคคा เคนै, เคœिเคธเค•ा เค…เคฐ्เคฅ- ' เคธ्เคตเคฏं, เค–ुเคฆ' เคนोเคคा เคนै।
  • Alok himself is good, but not his friends. (✔)
  • Ramesh himself did the work. (✔)
  • Sita herself is responsible for this mistake. (✔)
  • The students themselves are late. (✔)

9. Reciprocal Pronoun
Each other a one another เค•ो 'Reciprocal Pronoun' เค•เคนा เคœाเคคा เคนै।
เคธाเคฎाเคจ्เคฏเคคः Each other เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคฆो เคต्เคฏเค•्เคคिเคฏों เค…เคฅเคตा เคตเคธ्เคคुเค“ं เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै เคคเคฅा One another เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคฆो เคธे เค…เคงिเค• เคต्เคฏเค•्เคคिเคฏों เคฏा เคตเคธ्เคคुเค“ं เค•े เคฒिเค เคฆेเค–िเค-
  • You and I help each other. (✔)
  • You and I help one another. (✖)
  • All of the students hate one another. (✔)
  • All of the students hate each another. (✖)
  • Both of the girls tease each other. (✔)
  • Both of the girls tease one another. (✖)
  • The two brothers hate each other. (✔)
  • The five brothers love one another. (✔)

เคฏाเคฆ เคฐเค–ें
Note 1: เคฏเคฆि เคตाเค•्เคฏ เคฎें เคคीเคจों เคนी Number เค”เคฐ Person เค•े pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคธाเคฅ-เคธाเคฅ เค•िเคฏा เค—เคฏा เคนो, เคคเคฌ เคธเคฌเคธे เคชเคนเคฒे เคนเคฎ, 2nd person เค‰เคธเค•े เคฌाเคฆ 3rd person เค”เคฐ เค…ंเคค เคฎें 1st person เค•े pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคคे เคนैं, เค…เคฐ्เคฅाเคค् เคนเคฎ 231 เค•े เคจिเคฏเคฎ เค•ा เคชाเคฒเคจ เค•เคฐเคคे เคนैं।
เคฆेเค–िเค-
  • You, he and I are doing this work. (✔)

Note 2: เคฏเคฆि เคตाเค•्เคฏ เคฎें 2nd person, 3rd person เค”เคฐ 1st person เค•े pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคธाเคฅ-เคธाเคฅ เค•िเคฏा เค—เคฏा เคนो, เคคเคฌ เค‰เคจ เคคीเคจों เค•े เคฒिเค Possessive Case เคฎें เคนเคฎ our เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคคे เคนैं।
เคฆेเค–िเค-
  • You, he and I are doing our work.

เคฏเคฆि เคตाเค•्เคฏ เคฎें 2nd person เค”เคฐ 3rd person เค•े pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคธाเคฅ-เคธाเคฅ เค•िเคฏा เค—เคฏा เคนो, เคคเคฌ เค‰เคจ เคฆोเคจों เค•े เคฒिเค Possessive Case เคฎें เคนเคฎ your เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคคे เคนैं।
เคฆेเค–िเค-
  • You, and he are doing your work. (✔)

เคฏเคฆि เคตाเค•्เคฏ เคฎें 2nd person เค”เคฐ 1st person เคฏा 3rd person เค”เคฐ Ist person เค•े pronoun เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคธाเคฅ-เคธाเคฅ เค•िเคฏा เค—เคฏा เคนो, เคคเคฌ Possessive Case เคฎें เคนเคฎ เค‰เคจ เคฆोเคจों เคนी เคชเคฐिเคธ्เคฅिเคคिเคฏों เคฎें our เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐเคคे เคนैं।
เคฆेเค–िเค-
  • You and I are doing our work.(✔)
  • He and I are doing our work. (✔)

Pronouns Exercises

Fill in the blanks.

1. This book is mine and that is.......
(1) your
(4) you
(2) your's
(3) yours
(5) No word

2. Abha is more intelligent and beautiful than........
(1) I
(2) me
(3) myself
(4) mine
(5) No word

3. It is ......................... who was severely punished
(1) him
(2) his
(3) he
(4) he's
(5) No word

4. Have you any objection. .................... going to our house?
(1) I
(2) my
(3) mine
(4) me
(5) No word

5. You and she have cheated..................neighbour.
(1) our
(2) their
(3) her
(4) your
(5) No word

6. This is the only thing.................. I want.
(1) as
(2) which
(3) whose
(4) that
(5) No word

7. I do not like........of these two magazines
(1) any
(2) one
(3) either
(4) some
(5) No word

8. My views are quite different from..............
(1) you
(2) your
(3) yourself
(4) yours
(5) No word

9. They enjoyed............................during the vacation.
(1) themself
(2) themselves
(3) their
(4) theirs
(5) No word

10. There was none ........................... did not enjoy the show.
(1) who
(2) which
(3) that
(4) whom
(5) those

11. You are the only person ................. can help him in the hour of need.
(1) who
(2) which
(3) whom
(4) that
(5) as

12. Rakhi is the girl..........................has failed.
(1) who
(2) and who
(3) which
(4) whose
(5) as

13. We had to eat standing up because we hadn't anything .................... we could sit on and the grass was too wet.
(1) which
(2) and which
(3) that
(4) who
(5) No word

14. The candidate ......... was interviewed was entirely unsuitable.
(1) which
(2) whose
(3) whom
(4) who
(5) and who

15. Come and have supper with us if you aren't doing ......................... thing tonight
(1) some
(2) any
(3) one
(4) all
(5) No word

16. This is the cow ......... milk is sweet.
(1) which
(2) whom
(3) who
(4) whose
(5) that

17. I asked him ................... why he was not present in the class.
(1) as
(2) that
(3) if
(4) whether
(5) No word

18. I was unable to say whether .................... was a boy or not.
(1) he
(2) she
(3) that
(4) it
(5) No word

19. We enjoyed........................the party last week.
(1) ours
(2) ourselves
(3) our
(4) myself
(5) No word

20. ................. book is yours and that is mine.
(1) It
(2) It's
(3) This
(4) That
(5) These

Post a Comment

Post a Comment (0)

Previous Post Next Post